Het doel van het leven is niet gelukkig zijn; het is zingeving

tl;dr: geluk en zingeving mogen dan wel vaak in één adem genoemd worden, maar als het op ons welzijn aankomt zijn het twee totaal verschillende concepten. In plaats van massaal op zoek te gaan naar de heilige graal om gelukkiger te worden, ligt het antwoord misschien verborgen in een andere hoek. Zoeken wij wel naar geluk op de goede plek? Uiteindelijk wil je meer dan alleen een poepmachine zijn die alleen goed is voor het uitademen van koolstofdioxide zodat planten groeien. Wordt het niet eens tijd om je geluk op de korte termijn zo nu en dan te laten schieten en te focussen op meer zingeving?

“Those who have a why to live, can bear with almost any how.” – Nietzsche

Een te lange tijd dacht ik dat zelf ook dat er maar één nastrevenswaardig doel was in het leven, namelijk gelukkig zijn.

Klinkt best logisch, toch? Waarom zou je door alle pijn en worstelingen heen moeten als je ook gelukkig kunt worden op andere manieren? Dat is hetzelfde als met blote voeten over brandende kolen en glas lopen als je er ook in een met bladgoud en robijnen ingelegde draagkoets overheen gedragen kan worden.

Of eentje met een leuk backpack parapluutje en een cabriodak voor je acaciaroze pluim

 

Of wat dacht je van eentje met relaxte hangmat; ook zeer comfortabel

Ik geloof niet dat ik de enige persoon ben die dit gelooft. Als je een gemiddelde persoon op straat zou vragen wat hij of zij uit het leven wilt halen, zal de meerderheid je zeggen dat ze gelukkig willen zijn.

Sterker nog, als je om je heen kijkt zie je alleen maar mensen die obsessief op zoek zijn naar geluk. We kopen allemaal sh*t die we niet nodig hebben, naaien met mensen waar we niet van houden, werken hard voor mensen die we niet eens mogen en vluchten massaal in onze harembroeken naar Azië. En dat is slechts het topje van de ijsberg.

Waarom doen we dit? Je zou kunnen zeggen dat het je eerlijk gezegd geen flikker uitmaakt waarom. Dat je geen psycholoog, socioloog, antropoloog of iets ander met -loog erachter bent en vooral wilt weten jou dan wél gelukkig maakt. Helaas voor jou surf je op het blog van een afgestudeerd psycholoog. Ik ben daarnaast ook een nerd en verliefd op waarom-vragen beantwoorden.

Bovendien klinkt het aan de oppervlakte allemaal heel onschuldig. Onze persoonlijk zoektochtjes naar geluk. Maar in de realiteit is het toch een stuk minder onschuldig dan we denken. Onze perceptie dat geluk een oplossing is voor alle moeilijk problemen in ons leven is gevaarlijk en op zijn minst misleidend te noemen. Obsessief streven naar geluk is in mijn optiek zelfs één van de oorzaken van onze menselijke misère.

“Wat moeten we dan in hemelsnaam najagen als zelf geluk je niet meer gelukkig maakt?” – goede vraag

Of je wanderlust

En daar lig je dan. Vrijdagavond. Alleen in bed. Je ogen staren naar het korrelige plafond. Klaas Vaak lijkt zijn nachtdienst te hebben geskipt. “Waar blijft die k*t kabouter met dat slaapzand?” zeg je in jezelf. “Dit feestje in mijn eentje mag wel ophouden. Ik ben klaar met deze solonaise.”

Tijdens deze slapeloze nachten lig je alleen opgesloten met je gedachten. De ongemakkelijke stilte die je ervaart wordt maar al te graag opgevuld door je brein. Je wordt gedwongen om in dialoog te gaan over je leven:

“Je hebt deze week van alles gedaan: je bent gaan stappen met vrienden; je hebt een tumultueuze nacht beleefd met een willekeurig persoon; je hebt frisse nieuwe Vansjes gehaald; je hebt eindelijk die vakantie naar Indonesië geboekt. Hoe voelt dat nou?” – brein

“Op zich best goed hoor brein. Waarom wil je dat weten?” – ietwat achterdochtige jij

“Nou, gewoon. Zomaar eigenlijk. Ofzo. Oh nog één vraagje: nu je dit alles hebt, kan je nou echt zeggen dat je gelukkiger bent?” – brein

“Gelukkiger niet echt denk ik. Het maakt me wel blij… Soort van.” – jij

“Soort van? Je bent nu nog niet helemaal gelukkig zeg je? Wat is dan de volgende willekeurige gouden draak die je wilt achtervolgen, zodat jij wel 100% gelukkig bent?”

Dag in dag uit zijn we bezig met dingen najagen die ons gelukkig zouden moeten maken. En nog steeds zijn we niet écht gelukkig. Mensen in arme landen lijken zelfs gelukkiger te zijn dan wij.

“Wat is dit duivelse concept van geluk dan precies? Ik snap er helemaal niks van.” – jij (& ik)

Terug naar de tekentafel. Een manier om een bepaald concept beter te begrijpen, is om een stel landen te vergelijken en te kijken hoe ze verschillen. Cross-cultureel onderzoek noemen ze dat.

In of je wanderlust gaf ik al een voorzetje op de vraag “waarommensen in arme landen gelukkiger zijn?” We namen de cultuur in oosterse landen onder de loep en vergeleken dat met onze westerse cultuur. Toen kwamen we tot de enigszins voorbarige conclusie dat onze individualistische samenleving en meritocratische principes zowel een vloek als een zegen waren.

In een samenleving waar je verantwoordelijk bent voor je eigen succes ben je dat ook voor je eigen falen. En een grotere kans op succes impliceert ook dat er een grotere kans bestaat om keihard te falen. Uit deze mogelijk kans om te falen ontstaat er een soort baseline niveau van angst dat ons wijsmaakt dat onze hypothetische faal-nachtmerries ooit misschien werkelijkheid worden.

Met andere woorden: we leven in een permanente staat van faalangst. En dat komt doordat onze samenleving zo is opgebouwd, dat we niet alleen enorm kunnen stijgen op de maatschappelijke ladder maar ook enorm kunnen dalen. Of keihard naar beneden kunnen donderen.

Of zoals psycholoog Martin Seligman aankaart in Learned Optimism:

“The growth of the individual means that failure is probably my fault – because who else is there but me?”

Het samenlevingsmodel dat resulteerde in ons geluk en succes, lijkt tegelijkertijd ook de oorzaak te zijn voor ons ongeluk en falen. Lekker paradoxaal karaktertje ook weer. Oh wat houd ik ervan om rond te fietsen in de paradoxen des levens.

Rijke mensen verveling 

Onze individualistische samenleving is zowel perfect als vreselijk te noemen in onze zoektocht naar geluk. Het voordeel van individualisme is dat iedereen in staat is om de kwaliteit van zijn leven te maximaliseren. Individualisme is een enorme motivator in het aanmoedigen van mensen om zichzelf te verbeteren en hun volledige potentieel te bereiken. Een ander voordeel is de explosie van welvaart die daarmee gepaard is gegaan (GDP Nederland #16 op de lijst met rijkste landen madderf*ckers).

Mijn melo-dramatische ikke ziet echter ook de keerzijde van de medaille. Onze rijke en moderne samenlevinkjes leiden aan een gebrek aan zingeving. In de tijden dat we nog niet teveel geld hadden waren mensen vooral gericht op overleven. Ze hadden niet echt tijd om over de zin van het leven na te denken omdat ze hun handen vol hadden om brood op de plank te toveren.

Of zoals Baumeister – de man van deze paper, die momenteel best wel een soort GOAT in positive psychology land is – het mooi verwoord:

“Desperate people do not ponder the meaning of life. When survival is at stake . . . life’s meaning is irrelevant. The meaning of life is a problem for people who are not desperate, people who can count on survival, comfort, security, and some measure of pleasure.” – 🔥

Waar struggles eerst onlosmakelijk gekoppeld waren aan ons leven, hebben wij als westen het voor elkaar gekregen om vrijwel alle struggles uit ons leven te elimineren. Alle tijd en energie die eerst werden opgeslokt door onze worstelingen moeten we nu ergens anders kwijt. Het gevolg is dat we onze eigen struggles creëren.

En dat is niet bepaald iets waar wij mensen heel goed in zijn. Kijk maar naar de Zwarte Pietendiscussie,  de NS die voortaan stopt in HeerenGenderneutraalveen of vrouwen die hun haar paars verven om een feministische blog te beginnen waarin ze klagen dat er geen donkere vrouwelijke hoofdrolspeler in Super Mario Bro’s zit.

Simon Says BredaAls je het té goed hebt ga je net als ik influency foto’s maken voor een graffiti muur om te hopen dat je gebrek aan persoonlijkheid niet opvalt #eigenzinnig #stoer

We hebben het eigenlijk veel te goed dan goed voor ons is. Waar we vroeger nog religie hadden om ons leven zingeving te geven, proberen we volgens Baumeister nu op onze eigen manier zingeving te creëren via onze identiteit en zelfkennis. We zoeken naar een overkoepelende missie. Iets waarmee we onze levens naar een hoger niveau kunnen tillen.

“Het kan toch niet zijn dat je alleen maar goed bent om koolstofdioxide uit te ademen voor planten?” – ik in mini existentiële crisis

We willen meer zijn dan dat. We willen ons toch een beetje speciaal voelen.

Baumeister denkt dat precies dit het probleem is in onze moderne maatschappij. Onze zoektocht naar een stabiele vorm van zingeving in de welvarende westerse samenleving is moeilijk. Hij gaat zelf nog een stap verder en zegt “de zingeving van je eigen leven creëren klinkt als een leuk ideaal, maar in de realiteit is het haast onmogelijk.”

Waar moeten we dan op zoek naar onze missie of zingeving in ons leven?

Mensen in arme landen zijn NIET gelukkiger 😱

Op 6 september kwam in ik aanraking met iets dat mij gelukkig maakt in mijn zoektocht naar geluk.

“Ho, ho, ho eens even Zowie Zep.”

“Wat lees ik in de deeltitel hierboven?” hoor ik je nu denken. “Eerst schrijft hij een artikel waarin hij zegt dat arme mensen gelukkiger zijn en vervolgens beweert hij dat arme mensen niet gelukkiger zijn. Hoe kan ik deze gast – die chronisch op Instagram aan het haten is terwijl hij meer foto’s van zichzelf plaatst dan een gemiddelde groep vrouwen voor een stapavond – nou nog serieus nemen? Hypocriete stinkinfluencer!”

“Maar hé, ik ben ook maar iemand die na 846 foto’s nog steeds niet wilt accepteren dat hij gewoon lelijk is en nog steeds beweert dat het aan de slechte hoek ligt.” – Ik die een grapje maakt over hoe lelijk hij om meer likeable over te komen (in de hoop dat mensen hem niet als arrogant zien).

(p.s. want jullie vinden me niet arrogant ondanks alle foto’s. Toch? #onzeker).

Nu voel ik me een beetje net als dat ene meisje op de middelbare, die bij proefwerken altijd zei dat ze niet geleerd had en standaard minimaal een 9.3 haalde.

Terug naar het verhaal. Moet je mij nog serieus nemen? Ik denk het wel. Onlangs ben ik namelijk 27 jaar oud geworden en ben nu afgerond een dertiger. Ik draag nu 78% van de tijd matchende sokken en ga met het bonnetje terug naar de servicebalie als een product dubbel gescand is. Ook al is het een pak Toscaans gekruide krieltjes van 0.99 cent. En dát is wat ik volwassen noem mensen.

Bovendien kan je in mijn vorige artikel lezen dat het mensen in mijn omgeving opviel dat “mensen in arme landen zoveel gelukkiger zijn.” Zelf geloof ik sowieso niet dat geluk een staat van zijn is. Ik zie het meer als een bijproduct van alle dingen die je doet. Dat is punt één. En punt twee: ik wilde vooral het belang van de waarom benadrukken. Leuk die focus op geluk, maar er is meer dan dan. We moeten op zoek gaan naar iets groters dan onszelf.

Terug naar het verhaal. Nogmaals. Wat maakte mij zo gelukkig in mijn zoektocht naar geluk?

6 september 2018 ontving ik misschien wel het mooiste verjaardagscadeau dat ik kon wensen: een pareltje van een cross-culturele studie naar geluk. Op basis van de titel kan je jezelf misschien wel voorstellen wat mij zo intens gelukkig maakte:

Residents of Poor Nations Have a Greater Sense of Meaning in Life Than Residents of Wealthy Nations.

Mensen in arme landen hebben beteknisvollere levens dan mensen in rijke landen. Ik weet het. Jij kan ook Engelse zinnen vertalen. Daar heb je mij niet voor nodig.

But WAIT there’s more!

But wait there is more

Arme landen scoorden niet alleen hoger op zingeving (meaning in life), maar er bleek ook een omgekeerde relatie te bestaan: rijke landen scoorden hoger op tevredenheid met hun leven (life satisfaction).

Kort door de bocht: mensen die meer zingeving ervaren zijn over het algemeen armer en mensen die zich gelukkiger voelen zijn over het algemeen rijker.

Dit is echt geweldig omdat de manier waarop ik naar geluk kijk nooit meer hetzelfde zal zijn. Zingeving heb ik altijd als een conditie voor geluk gezien. Om van synoniemen te spreken is een groot woord, maar ze worden zo vaak in één adem genoemd dat je bijna zou denken dat ze hetzelfde ding zijn.

Ik had de neiging om te denken dat geluk en zingeving onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wetenschap laat nu zien dat ze ook los van elkaar bestaan.

Wauw. Je kunt niet voorstellen hoe blij is was met dit inzicht. Soms ben ik echt een total geek #guilty✌

Studeren met katTo-Do lijstjes maken met Keef voor vakantie in Indonesië <3

De inwoners van arme landen leven in verre van ideale omstandigheden en de overgrote meerderheid geeft aan een belangrijke missie te hebben of veel zingeving te ervaren. Nu zullen jullie ongetwijfeld benieuwd zijn waarom wij welvarende westerlingen minder zingeving ervaring dan onze onderevenaarse medebewoners.

De auteurs van het artikel geven een aantal verklaringen voor dit gebrek aan zingeving:

  • Rijke landen zijn hoger opgeleid en onderwijs stimuleert kritisch denken, wat op zijn beurt korte metten maakt met zingeving.
  • Rijke landen krijgen minder kinderen en kinderen bieden veel zingeving (kijk maar naar wat kinderen doen met PSV speler Quincy Promes).


Quincy Promes voor het vaderschap


Papa Promes 

  • Rijke landen zijn minder religieus en religie is nog altijd een belangrijke bron van zingeving.

Genoeg aannemelijke verklaringen om uit te kiezen.

Oh my god

Tijd voor een algemene conclusie uit het artikel:

“We found that religiosity mediated the negative effect of wealth on meaning in life. As society becomes wealthier, religion becomes less central to people’s life. As religion becomes less central to people’s life, more people lose a sense of meaning in life.”

Blijkbaar speelt religie een belangrijke rol in de zoektocht naar zingeving. Een verlies in geloof impliceert een verlies aan zingeving. Ons gebrek aan een heldere levensmissie of doel om te leven, lijkt voor een groot deel te wijten aan onze goddeloze levens.

Maar waarom biedt religie dan zoveel zingeving in het leven?

Een erop los filosoferende Baumeister stelt dat religie een systeem geeft waarmee mensen hun dagelijkse ervaringen kunnen verbinden tot een coherent geheel. Het geeft structuur aan onze ogenschijnlijk structuurloze menselijke levens. Religie is onze mentale TomTom als we weer even helemaal de weg kwijt zijn.

Religie zorgt ervoor dat alle punten in ons levens met elkaar verbonden worden, waardoor wij beter in staat zijn om hier zingeving uit af te lezen.

Een mooi voorbeeld hiervan is toen Hurricane Katrina in 2005 toesloeg in Amerika. De ramp was een verschrikkelijke tragedie en verwoestte de levens en hoop van duizenden mensen. In de nasleep van ramp vroegen veel mensen zich af: “Waarom moest dit gebeuren?” en “Waarom overkwam dit mij en niet anderen?”

Een van de meest gangbare verklaringen was dat het een daad van god was. Zoals ook een 29-jarige Hurricane Katrina survivor het mooi verwoord:

“If you look at it as a blessing, that what happened has nothing to do with you being a bad person or good person, it’s just it’s an act of God that prompted it all. And we have no control over that.”

In wetenschappelijk onderzoek naar de ramp bleek dat religie een belangrijke rol speelde in het zingevingsproces. Overlevenden die bloot waren gesteld aan de meest extreme ellende waren het snelste geneigd om de ramp uit te leggen als een daad van god11.

Ik, geloofje

Religie speelt ongetwijfeld een kritische rol in het construeren van zingeving uit extreme tegenslagen. En niet alleen in het geval van tegenslagen biedt religie zingeving. Wetenschappelijk studies hebben aangetoond dat het een significante impact kan hebben op het psychologische welzijn van mensen10. Het kan helpen in het voorkomen van ziekte, de bevordering van het mentale welzijn en de adaptatie aan een alsmaar veranderende leefomgeving1.

Het is de taak van religie om zingeving te geven aan het leven van een persoon,” zei Jung ooit eens2. Religie geeft een gevoel van zingeving en een betekenisvolle richting aan iemands leven. En een verzameling van experts geloven dat een gevoel van zingeving essentieel is voor de mentale gezondheid.

Alleen wat nou als je niet geloofd? Wat nou als je denkt dat er helemaal geen god is, net als ik. Als je het idee hebt dat als er ergens een almachtig wezen zou bestaan, hij niet zo ziek onzeker zou doen en zijn onvolmaakte volgelingen zou vragen om zijn almachtige hoedanigheid continue te bevestigen door infantiele liedjes voor hem te zingen. Als hij dan toch zo almachtig is: kan hij dan een steen maken die hij zelf niet op kan tillen? En waarom zou hij kleine kindjes leukemie geven? En waarom geloven mensen die in dezelfde regio geboren zijn toevallig allemaal in dezelfde god? En waarom waren er vroeger, toen mensen andere problemen hadden dan nu, er ook andere goden dan nu?

Ik denk bijvoorbeeld dat het niet zonder reden is dat we de Griekse god Zeus – heerser over de hemel, lucht, het weer en de bliksem – niet meer aanbidden. Als onze boot nu kapseist door een grote golf in een storm vol met gevaarlijke bliksem, dan weten we dat het komt door afkoelende lucht die opstijgt, vervolgens condenseert en onder invloed van hitte gigantische dikke donderwolken vormt.

Niet omdat Zeus boos is omdat je gisteravond vergeten bent een geit of je schoonmoeder (true story) aan hem te offeren. Meer omdat meteorologie inmiddels een verklaring heeft gevonden voor het ontstaan van storm.

Complete rationele logica vertelt me dat god een denkbeeldig vriendje voor volwassenen is en mijn atheïstische kijk op de wereld niet strookt met het mogelijke bestaan van een hoger opperwezen.

Gevoelig onderwerp religie. Ik dwaal af. Zoals je waarschijnlijk al een beetje vernomen hebt, ben ik niet gelovig. Ik ben daarentegen wel op zoek naar zingeving.

“WAAR HAAL IK DAN IN VREDESNAAM ZINGEVING VANDAAN?” – paniek monster in mij

Fuego het paniekmonstertje
Fuego het paniekmonstertje 🔥

Op zoek naar zingeving

“You don’t become happy by pursuing happiness. You become happy by living a life that means something,” – Harold S. Kushner.

Onderzoek heeft aangetoond dat zingeving enorm belangrijk is voor ons psychologisch welbevinden en een effectieve manier is om adaptief met lastige situaties om te gaan. Zingeving is positief gecorreleerd met meer zelfvertrouwen8, tevredenheid over je leven9, adaptievere copingsmethoden(manieren waarop je met tegenslag omgaat), algemeen positiever functioneren2 en nog veel meer.

Religie is uitermate geschikt om antwoord te bieden op een aantal van de belangrijkste levensvragen waar wij mensen tegenaan lopen – en waar we zonder religie nooit antwoord op zouden krijgen. Geloof helpt ook bij het oplossen van het zingevingsloze en existentiële vacuüm waar wij als mens soms in kunnen verkeren, en voor sommige personen uitmondt in pathologisch gedrag zoals depressie, neuroses, drugsmisbruik, suicidaal gedrag en alcohol afhankelijkheid6.

“DAT wil ik allemaal niet. Maar ik wil ook me ook niet gedwongen voelen om te beginnen met geloven. WAT NU?” – Fuego het paniekmonstertje 🔥

“HOE kan ik zingeving vinden ZONDER religie?” – Fuego het paniekmonstertje 🔥

Om hier antwoord op te krijgen moeten we kijken op welk vlak religie zingeving biedt. Baumeister heeft een helder idee over de rol van geloof in het creëren van zingeving in het leven:

“Religion deals with the highest levels of meaning. As a result, it can interpret each life or each event in a context that runs from the beginning of time to future eternity. Religion is thus uniquely capable of offering high-level meaning to human life. Religion may not always be the best way to make life meaningful, but it is probably the most reliable way.”

Met andere woorden: geloof is wel een manier om zingeving te vinden, maar niet manier.

“Wet is den wel the best way mister Sowie Zap?”

Wat is dan wel de meest betrouwbare manier om zingeving te vinden?

Een deel van de oplossing ligt het in verschuiven van onze focus als samenleving. Als we zouden stoppen om ons zo druk te maken om oppervlakkig shit en deze tijd zouden investeren in onze persoonlijk groei – dat zou een fantastisch begin zijn.

Het najagen van alsmaar meer geluk geeft ons niet genoeg zingeving. Misschien wordt het tijd om te jagen naar een meer betekenisvolle why.

Als je kijkt naar religie en andere spirituele instanties, zie je dat er vaak en sterke focus ligt op het bereiken van een ultieme en verheven staat. Veel geloof is gericht op verlossing – het redden van de ziel van ondeugd en de consequenties daarvan. Gelovigen leggen daarmee het einddoel van hun leven in de handen van een externe kracht, namelijk de verlosser (in welke hoedanigheid hij dan ook mag bestaan).

Dat is gevaarlijk om de volgende reden; zodra jij de verantwoordelijk over jouw eigen leven in de handen van iemand anders legt heb jij geen controle meer over jouw persoonlijke ontwikkeling. De menselijke geest is een eindeloze zee van complexiteit en controleert onze volledige perceptie van de realiteit. Met het oog op de complexiteit van ons leven is het wellicht verstandig om deze taak niet over te laten aan iemand anders.

Niemand is vooruit gekomen door wanhopig te wachten tot hij of zij gered werd (misschien wel aangekomen omdat ze gewacht hebben tot ze een ons wogen ha ha).

“Dus zeg je pity party af. Raap jezelf bij elkaar. En neem de volledige regie over je eigen leven als een narcistische regisseur die een autobiografie aan het maken is.” – de Tony Robbins in mij

Persoonlijke groei moet meer dan alleen een hobby worden of die extra kers op de taart. We moeten in onze eigen geest duiken en onze persoonlijke groei een prioriteit maken. Niet iets dat je erbij doet door een Instagram account met life quotes te volgen. Of één keer in de vier maanden naar een tentoonstelling over metershoge drollen in museum Boijmens te gaan.

We moeten erachter komen wat geluk en zingeving werkelijk betekenen. En dan het soort geluk en zingeving zonder het aanbidden van een god.

Kat hartjeEven voor de duidelijkheid: dit is alvast het antwoord. 

Zingeving voor jou

Maar wat is het verschil tussen geluk en zingeving dan precies?

Geluk lijkt zich vooral af te spelen in het hier en nu. zingeving, aan de andere kant, lijkt vooral te gaan over het bereiken van een flow in het heden, verleden en de toekomst. zingeving gaat over het verbinden van jouw punten in een groter geheel.

Of zoals socioloog & geluksexpert Christine L. Carter in haar boek ‘The Sweet Spot: How to Find Your Groove at Work and Home’ mooi uitlegd:

“Compelling research indicates that the pursuit of happiness — when our definition of happiness is synonymous with pleasure and easy gratification — won’t ultimately bring us deeper feelings of fulfillment; it won’t allow us to live in our sweet spot. Although we claim that the “pursuit of happiness” is our inalienable right and the primary driver of the human race, we humans do better pursuing fulfillment and meaning — creating lives that generate the feeling that we matter.”

Gelukkig willen zijn kan je minder gelukkig maken. Focussen op geluk werkt ironisch genoeg contraproductief. Mensen die een groot belang hechten aan gelukkig zijn hebben zelfs meer gezondheidsproblemen dan mensen die dit niet doen4. Dat is lastig te verteren in een individualistische samenleving als de onze waar je het gros van je tijd spendeert aan het obsessief zoeken naar je eigen geluk.

Onze samenleving maakt het voor iedereen mogelijk om zijn eigen geluk te maximaliseren. Hoe kan het dan dat we onszelf ondanks alle mogelijkheden nog zo vaak onzeker, ongemotiveerd, stuurloos en leeg voelen.

Rivier des levens

Mijn persoonlijkeheld Tim Urban van Waitbutwhy vergelijkt het met een rivier. We zwemmen allemaal in een rivier die we niet uitgekozen hebben. Op een dag werden we wakker en zijn we meegenomen in een stroming van onze ouders, opvoeding, cultuur, educatie en toevalligheden. Gaandeweg is ons verteld hoe de rivier werkt en hoe we moesten zwemmen; dat we met de stroming mee moesten gaan om niet kopje onder te raken.

Tot het moment dat we gedwongen worden om bewust te zijn van de algehele zingevingloosheid van het leven. Plotseling werden we opgezadeld met de autonomie over ons eigen geluk. En daar zitten we dan met één prangende vraag: waarom?

“The two most important days in your life are the day you are born and the day you find out why.” –  Mark Twain

In Man’s Search for Meaning gaat Viktor Frankl dieper in op hoe je jouw why kunt vinden. Eigenlijk kan je zijn het boek nauwelijks samenvatten. Wat wil je van een psychiator, neuroloog en overlever van de Holocaust? Ik heb het geprobeerd, maar het is vrijwel onmogelijk om ook maar één letter weg te halen

Met veel moeite heb ik 5 simplistische levenslessen gedestilleerd om meer zingeving in ons leven te brengen:

  1. “He who has a why to live, can bear with almost any how.”
  2. Liefde is het ultieme en hoogste doel waar een mens naar kan streven.
  3. Als we niet langer in staat zijn de situatie te veranderen, moeten we onszelf uitdagen te veranderen.
  4. Je kan aan alles wennen. Het brein en je lichaam zijn sterker dan je denkt.
  5. Pas je attitude richting onvermijdelijke tegenslagen aan.

Door je voortaan te richten op de why zal alles veranderen.

Maar er komt meer bij kijken. Je zal nooit vinden wat zingeving voor jouw leven inhoudt als je niet actief op zoek gaat naar wat wel en wat niet werk voor jou. Je kunt het niet afdwingen. Het is ook niet iets dat je in één keer zult vinden. Zoiets gaat niet over één nacht ijs.

“Dont act like you are walking around with a Tshirt that says “I give Up!” on the front and on the back saying “I never started trying!” – random quote van iemand die best cool klinkt

De stroming van de rivier heeft je al die tijd meegesleurd zonder dat je het doorhad. Er is ons verteld wat de regels van de rivier zijn, hoe we moeten zwemmen en wat onze doelen moeten zijn. Onze taak was vooral om te slagen op het pad dat voor ons uitgestippeld was, zonder er zelf actief over na te denken. Ons succes werd min of meer voor ons gedefinieerd. Het enige dat wij hoefden te doen was zo goed mogelijk aan dit gewenst beeld voldoen.

Tot we het punt bereikten waarop we iets meer ademruimte kregen om actiever op zoek te gaan naar onze eigen interesses. Voor veel mensen is dit het moment waarop ze de middelbare school verlaten en in de vijver van het hoger onderwijs terecht komen. Na 18 jaar worden ineens wakker aan het einde van een wilde rivier en in een vijver geschopt met de boodschap: “en gaan nu maar eens iets van je leven maken”.

vijver getekend

Alleen door consistent en constructief actie te ondernemen kan je achter de why in jouw leven komen en iets van je leven maken. De maatschappij zal je adviezen meegeven in de trant van “volg je passie” en soortgelijke ambigue geluksformules. Als een advies je achterlaat met een wijsvinger die aan je achterhoofd krabt is het geen goed advies. Een goed advies zet je aan tot actie.

Voor zover er al zoiets als een passie bestaat, is het niet iets dat ontstaat. Zoiets ontdek je. Sterker nog, je ontwerpt het.

Het construeren van het beste leven dat je kunt leiden is een proces van ontwerpen, testen en verbeteren. Dag in, dag uit. Week na week. Maand na maand. Jaar na jaar. Net zolang totdat jouw authentieke ‘ik’ in lijn ligt met jouw missie in het leven.

In plaats levenskeuzes te maken op basis van hoe gelukkig ze je laten voelen, kan je beginnen om je leven meer zingeving te geven door te focussen op de dingen die ertoe doen. Start iets dat groter is dan jezelf. Iets waar je in gelooft. Jaag na wat beteknisvol voelt.

Ook al betekent dat soms het opgeven van geluk op de korte termijn.

Je doel voor het nieuwe hoofdstuk in jouw leven moet zingeving zijn. Kijk eens hoe dat bevalt.

Bronnen 

  1. Emmons, R. A. (2003). The psychology of ultimate concerns: Motivation and spirituality in personality. London: Guilford.
  2. Diener, E., & Seligman, M. E. P. (2004). Beyond money: Toward an economy of well-being. Psychological Science in the Public Interest, 5, 1-31.
  3. Jung, C. G. (1961). Memories, dreams, reflections. New York: Pantheon.
  4. Mauss, I. B., Tamir, M., Anderson, C. L., & Savino, N. S. (2011). Can Seeking Happiness Make People Happy? Paradoxical Effects of Valuing Happiness. Emotion (Washington, D.C.), 11(4), 807–815.
  5. Pargament, K. I., Magyar, G., & Murray, N. (2005). The sacred and the search for significance: Religion as a unique process. Journal of Social Issues, 61, 665-687.
  6. Reker, G. T., & Chamberlain, K. (2000). Exploring existential meaning: Optimizing human development across the life span. CA: Sage
  7. Sherman, A. C., & Simonton, S. (2011). Effects of personal meaning among patients in primary and specialized care: Associations with psychosocial and physical outcomes. Psychological Health, 4, 1-16.
  8. Steger, M. F. (2006). An illustration of issues in factor extraction and identification of dimensionality in psychological assessment data. Journal of Personality Assessment, 86, 263-272.
  9. Steger, M. F., & Kashdan, T. B. (2006). Stability and specificity of meaning in life and life satisfaction over one year: Implications for outcome assessment. Journal of Happiness Studies, 8, 161-179.
  10. Stephens, N.M., Fryber, S.I., & Markus, H.R. (2012). Who Explains Hurricane Katrina and the Chilean Earthquake as an Act of God? The Experience of Extreme Hardship Predicts Religious Meaning-Making. Journal of Black Studies, 42(3), 360 – 378.
  11. Wong, T. P. (1989). Personal meaning and successful aging. Canadian Psychology, 30(3), 516-525.