Werk hoeft niet leuk te zijn, want: werk

tl;dr: Als je op zoek bent naar plezier, is werk niet de ideale plek om dat te vinden. Plezier haal je uit de dingen die je doet in je vrije tijd.” – mijn broertje tijdens de zondagsbrunch.
Volgens mijn broertje is werk een domein waar presteren centraal staat. Werk draait niet om plezier, maar om het investeren in je toekomst en overwinnen van moeilijke situaties. “Maar, hoef werk dan niet leuk te zijn?” vroeg ik aan hem. Is saai werk onvermijdelijk of misschien zelfs noodzakelijk?

“Weet je wel zeker dat je goed bezig bent?”

Ik zit op zo’n standaard beige Ektorp bank van de IKEA – je weet wel, zo’n opgedrongen erfstuk uit mijn studententijd die veel te landelijk is voor mijn interieur – als ik dit stemmetje hoor. Red Dead Redemption 2 is net uit en ik ben gepeerpressured 🍐 door vrienden om hem te halen. Zucht. Ik ben niet klaar voor dit.

“Zowie Zep hè, zei je? ‘Aanmodderexpert’ noem je jezelf…? Schattig. Maar ben je niet veel te jong om mensen te coachen? Investeer je niet liever in een traditionele carrière in plaats van de verwende freelance millennial uit te hangen?”

De stem galmt na in mijn hoofd. Logisch, aangezien het mijn eigen stem is. Hij is actief bezig met het herevalueren van mijn keuze om een eigen onderneming te starten. Vooral omdat het spel* dat ik aan het spelen ben mijn gedachten nogal af laat dwalen, omdat het me nogal aangesmeerd is door een combinatie van waardeloze vrienden en een FOMO.

*Het gaat hier om Red Dead Redemption 2. Zonder hier de Crunchy_WarElf99 uit te hangen; het is best een solide game. Het spel kreeg een 9.5 op een bepaald platform en op een ander platform scoorde het zelfs 10 van de 10 punten. En o ja, de enige andere game die in de afgelopen 2 jaar een 9.5 heeft gekregen is Zelda. Zet dat je niet aan het denken? Oja, hij was ook beter dan GTA V – wat een soort van de enige game is die ik ken naast FIFA en Scrabble. Althans, volgens mensen in mijn directe kennisenkring die jullie niet kennen. Anyways: ik ben gewoon een enorme pushover en makkelijker beïnvloedbaar dan een 16-jarige jongetje die een sigaretje wordt aangeboden door een bovenbouwer.]

Aanschouw hoeveel minimale sociale bewijskracht en autoriteitsargumenten er nodig zijn om een verwende millennial pushover te overtuigen

Mijn ogen staren gefixeerd naar het grote scherm terwijl ik mijn mijn schimmel doelloos door de sneeuw banjer. Ondertussen gaat het stemmetje in mijn hoofd door met zijn betoog.

“Je hebt de verkeerde keuze gemaakt.”

Mijn ogen zijn gefixeerd op het scherm van mijn TV. Geen saccade wijken mijn ogen af van het beeld. Terwijl het televisiescherm steeds verder weg ebt naar de periferie van mijn zicht, hoor ik de stemmetjes in mijn hoofd steeds geleidelijk naar de voorgrond treden. Ze blijven me wijsmaken dat de keuze voor een eigen onderneming een vlucht was en dat mijn 12 uur huurinning per week bij de IKEA weggegooide potentie zijn. Tijd die ik nooit meer terug krijg. Tijd die ik ook had kunnen besteden aan een echte investering in mijn toekomst. Niet eentje als schrijver met een blogje en ambitieuze doch onzekere lange termijn plannen om iets van zijn leven te maken.

Plotseling knal ik met mijn paard tegen een boom aan. Ik schrik wakker uit de ongevraagde monoloog met mijn geweten.

“Alles is voor niets geweest. Er is geen weg terug. Loser.” zegt hij triomfantelijk met zijn borst vooruit. Hij loopt rond als een duif die denk dat hij een pootje schaak gewonnen heeft omdat hij net op het schaakbord heeft gekakt en alle stenen om heeft gesmeten. 

Ik probeer het stemmetje over de rand te drukken. Terug naar de diepe sulci en gyri van mijn neocortex. Terug naar de donkere plek waar het vandaan kwam.

“En dan heb ik het niet alleen over jouw beroerde koopgedrag of vaardigheden als schrijver, maar vooral over jouw leven. Als geheel. N00b.”

Hij maakt een dab en doet daarna die floss dance move die alle basisschoolkinderen momenteel doen. Je weet wel dat dansje waarbij je je heupen tussen je armen heen wiegt. Een soort van als je doggystyle uit zou moeten beelden bij hints, maar dan diagonaal. Als dat ergens op slaat.

Mijn relativeringsvermogen is klaar met de kapsones van het stemmetje. Met een stevige uppercut eindigt hij de monoloogHet stemmetje en zijn negatieve wanhoopsklanken vallen over de rand van de afgrond.

Looosseeerrrrrr…” hoor ik hem nog zeggen, terwijl hij richting het ravijn van mijn geweten valt. 

Een behapbare mental breakdown volgde. Ik was gedisst door mijn eigen geweten. Het liet me achter met een hoop vragen, waarvan één in het bijzonder:  

“Is dit het werk wat ik wil doen?”

Met alle voordelen, haken en ogen die het met zich meebrengt.

“Work, work, work, work, work, work” – Rihanna

Verdwaalde jongen in zonnig grasveld

“Vacation, vaction, vacation, vacation, vaction. You see me do that vacation, vaction, vacation.” – Zowie Zep in de goede oude tijd toen we nog door het zonnig gras van Ubud banjerden in plaats van stelling 32 in de IKEA 

Aangezien werk zo’n groot deel uitmaakt van ons leven, is het niet geheel onverstandig om inzichtelijk te krijgen wat belangrijk is in een baan. Voor mij is dat onder andere plezier en zingeving.

Laatst zat ik bij mijn ouders aan tafel. Op zondag hebben we meestal een zondagsbrunch die vergelijkbaar is met het paasontbijt van een gemiddeld gezin (ten minste, als ik mijn vrienden moet geloven). Een mooi moment om als volwassen man op de hoogte te blijven van hoe het met je gezin gaat nu iedereen een zelfstandig volwassen leven heeft. Nu mijn broertje en ik afgestudeerd zijn, zien we elkaar minder vaak. Ironisch genoeg komt dat vaak door werk. Waarom dat Ironisch is vraag je?

Omdat de zondagsbrunch vrijwel het enige moment is waarop ik mijn ouders en broertje zie omdat iedereen te druk is met werk. En laat dat nu uitgerekend het gespreksonderwerp zijn tijdens de zondagsbrunch van 11 november 2018. 

Mijn broertje heeft namelijk een duidelijke visie op werk. Ongeveer net zo duidelijk als mijn geweten. Hij werkt inmiddels als junior adviseur risicomanagement bij een groot consultancy bureau. Hoewel hij 3 jaar jonger is dan ik, rijdt hij momenteel in dezelfde auto als mijn ouders bij elkaar hebben gespaard in  +60 jaar fulltime werken.

Zijn visie op werk is een tikkeltje anders dan de mijne:

“Fulltime werken is een investering in je carrière. Bepaalde keuzes in je carrière kunnen zeer bepalend zijn voor je toekomstige (werk)leven. Kritisch blijven kijken naar je drijfveren en je doel is zeker iets wat je meeneemt in je keuzes. Voor mij is het belangrijk om op dit moment te investeren zodat we [editor’s_note: hij en zijn vriendin] meer kans hebben op de exponentieel beoogde groei [editor’s_note: zeer economisch verantwoord taalgebruik]. Naarmate je ouder wordt is de kans groter dat je in een mooi gouden kooitje komt. Dit gouden kooitje voorziet je van een heel goed inkomen en een relatief lage inspanningslast. Dan kan het genieten gaan beginnen.”

Als ik zijn woorden vrij interpreteer vindt hij dat je hard moet werken als je jong bent, zodat je op latere leeftijd wat gas terug kan nemen. Hij vindt ook dat ‘saai werk’ erbij hoort en dat je eigen wensen conformeren naar het belang van een bedrijf soms noodzakelijk is.

Ook vertelde hij waarom teveel genieten in het ‘hier en nu’ averechts uit kan pakken:

“Als je nu al bezig bent met genieten zal je in de toekomst nooit dezelfde middelen aan kunnen wenden om te genieten. Je zit vast in een minder betekenisvolle baan met een hogere werklast tegen een lagere beloning.”

Zwart-wit gesteld komt dit op mij over als: “Eerst werken, dan leven. Werk hard tot aan je pensioen en zet je spannende levensplannen nog even op een laag pitje.”

Het stemmetje in mijn hoofd knikte tijdens het gesprek met mijn broertje de hele tijd beamend mee. Vooral als je net een aantal tegenslagen te verwerken hebt gekregen, dan lonkt zo’n traditionele kijk op werken alleen nog maar meer.

View this post on Instagram

💧💧💧 ⠀⠀⠀ Voor dingen die jij belangrijk vindt, zal de timing altijd k*t zijn. Vraag dat maar na aan de persoon die net twee parels van kansen aan zijn neus voorbij zag gaan 😪. ⠀ Zoals jullie weten ben ik 5 maanden geleden een nieuwe weg ingeslagen. Ik startte mijn eigen bedrijf: Zowie Zep. Ik gooide mezelf compleet in het diepe zonder garanties op succes of wat dan ook. Om dit alles mogelijk te maken werk ik nog steeds 12 uur bij de IKEA (al wel 12 uur minder dan eerst🎊🍾) en leef ik soms op instant Noodles met ketchup en knakworst (gewoon omdat ik het lekker vind btw. Laat me lekker 😇). Toch blijf ik mijn ogen altijd open houden voor nieuwe kansen. ⠀⠀ Op de Universiteit van Leiden zochten ze bijvoorbeeld nog een redacteur voor 16 uur in de week. Via een vriend kon ik meteen beginnen. Het probleem was dat 'meteen' net samen viel met de start van mijn avontuur in Indonesië. Eindstand 3 weken later: iemand anders gevonden. Bummer. ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ Voor een nieuwe content platform werd ik door iemand voorgedragen als freelance schrijver. Super gaaf aangezien het naadloos aansloot op waar ik zelf over schrijf. Het enige wat ik hoefde te doen was een krabbel te zetten als ik terugkwam van vakantie. Eindstand 3 weken later: ze gaven de voorkeur aan een vrouw. Ook jammer. ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ Nu zou ik de nodige complottheorieën erop los kunnen laten en mezelf wijsmaken dat het universum samenzweert tegen mij. En hoewel dat heel verleidelijk is, is het tegelijkertijd ook onzin. Verkeerslichten staan niet altijd op groen. Er zitten ook gele en oranje Winegums in de zak. Niet alleen de lekkere rode. Perfecte condities bestaan niet. ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ Imperfecte condities echter ook niet. Net zoals er geen ideaal moment is dat kansen van je afgenomen worden, is er ook geen ideaal moment om te beginnen. Wacht niet af tot het 'juiste moment'. Of zoals Tim Ferris ooit zei: "Someday" is a disease that will take your dreams to the grave with you". ⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀ Als iets belangrijk genoeg voor je is, wil je ervoor blijven vechten. En dat is precies wat ik blijf doen 💪🚀. Mijn dorst is voorlopig nog niet gelest. Hoe zit het met de jouwe? 💦 #personalpeptalk #keepyourheadup #keepyourheartstrong #nononono

A post shared by Aanmodderexpert (@zowiezep) on

De ‘tegenslagen’ waar ik het over heb 👆

Hoewel het stemmetje in mijn hoofd overtuigd was, bleef ik achter met lichte scepsis.

De visie van mijn broertje is niet verkeerd of slecht. Het idee van toewerken richting een veilige situatie spreek mij ook aan. Dat is immers waar je als mens evolutionair naar hunkert. Je brein is geprogrammeerd om je kans op overleven zo groot mogelijk te maken. Dat is voor mij niet anders. Hoe graag ik ook experimentele en avontuurlijke dingen doe – ik hou ook van zekerheid. Het is fijn om te weten dat je kunt zorgen en blijven zorgen voor jezelf en eventueel een gezin. 

We leven echter in een tijd waarin bedreigingen minder levensbedreigend zijn als voorheen. We kunnen falen in iets zonder dat het ons meteen fataal is. Er zijn een hoop instanties waar we in een zorgstaat als Nederland op terug kunnen vallen mocht het verkeerd gaan. Bovendien beschikken we in onze meritocratische samenleving over een grote sociale mobiliteit. Tot op zekere hoogte zijn we in staat om onze eigen werk vorm te geven.

Mijn broertje zijn kijk is redelijk traditioneel en lineair. Toewerken richting een stabiele situatie in de toekomst. Exponentieel beoogde groei. Gouden kooitjes. Investeren. 

Een belangrijke vraag die daarom intuïtief bij me opborrelde was:

“Hoeft werk dan niet leuk te zijn?”

Met andere woorden: hoort saai werk erbij? Ik heb hem niet één keer het woord plezier of passie in de mond horen nemen. 

Hipster in zonnig grasveld Zowie ZepItaliaans temperament in Indonesië. Vergelijkbaar met hoe ik op mijn broertje reageer tijdens zondagsbrunches.

Werk is saai

Het gesprek aan de tafel was nog niet voorbij. Mijn broertje beantwoorde mijn vraag over saai werk met een wedervraag:

“Denk je dat ik mijn werk altijd leuk vind?” zei hij op een retorische toon.

“Niet alles in de projecten die ik doe vind ik leuk. Er komt veel bij kijken. Vaak is het enorm moeilijk en frustrerend.”

Maar hij zag dit niet als een probleem:

“Werk gaat niet alleen maar over ‘leuk’ zijn. Het is een domein waarin presteren centraal staat. Het draait niet alleen maar om plezier, maar ook om persoonlijke ontwikkeling. En die ontwikkeling komt voort uit het bereiken van moeilijke dingen. Persoonlijke ontwikkeling zit voor mij daarom verankert in mijn carrière en de stappen die ik daarin wil zetten.”

Dat werk soms saai was, was voor hem bijna vanzelfsprekend:

“Mensen hebben een oneindige angst voor saai werk. Mijns inziens hoort dat er nou eenmaal af en toe bij. Als je altijd maar op zoek blijven gaan naar werk dat plezier en oneindige vervulling brengt, kan je nog lang blijven zoeken.”

Werk draait volgens mijn broertje om investeren in de toekomst en het overwinnen van moeilijke situaties. Saai werk is vanuit deze gedachte bijna onvermijdelijk. Je kan namelijk niet alles hebben.

“Als je op zoek bent naar plezier, is werk niet de ideale plek om dat te vinden. Plezier haal je uit de dingen die je doet in je vrije tijd.”

Niet echt het antwoord waar ik gelukkig van werd. Het bracht de nodige cognitieve dissonantie in me teweeg, aangezien het pad dat ik bewandel loodrecht staat op wat mijn broertje me zojuist adviseerde; accepteren dat saai werk een noodzakelijk investering in jezelf is.

Daar zat ik dan met mijn artikelen over plezier en geluk. Een beetje positief psychologisch te wezen.

Er was echter één punt waar ik nog geen duidelijkheid over had:

“Er is een verschil tussen saai en betekenisloos werk. Saai werk kan ik nog mee leven

Alleen ik wil wel betekenis: waarde toevoegen en mensen helpen.”

Is dat teveel gevraagd?

Zelfs volgens mijn broertje is dat niet teveel gevraagd

In een notendop: saai… óf betekenisloos?

Als we kort de balans opmaken, kunnen we concluderen dat werk niet alleen om plezier draait, maar ook om het overwinnen van moeilijke situaties. Vanuit dit perspectief is plezier mogelijk niet de juiste maatstaf om te evalueren of onze tijd op werk time well spent is.

Het idee dat het niet goed is als je werk saai is gaat ervan uit de werk leuk moet zijn. En als het dat niet is, is het per definitie slecht. Maar is dat wel zo? Volgens de redenering van mijn broertje slaat dit als een l*l op een drumstel.

Saai werk hoort erbij volgens hem. We spenderen niet uren op ons werk om zomaar plezier te hebben. Er komt meer bij kijken dan alleen fun, fun, fun, fun.

De vraag is wat nog meer om de hoek komt kijken. Want als werk niet leuk hoeft te zijn, wat moet het dan wel zijn?  Daarover volgende week meer. Dun, dun, dun, dun. Cliffhanger funnnnnn. 

Om de hoek kijken tijdens een Campina commercial shoot in Indonesië